A lenda
A Maruxaina é unha lenda antiga da costa lucense. Segundo a ficha da Xunta de Galicia, os veciños de San Cibrao non se poñen de acordo sobre ela: uns din que é unha ninfa de corpo de muller e cola de peixe que, celosa das mulleres dos mariñeiros, arrástraos co seu canto; outros sosteñen que é unha vella bondadosa que lles avisa dos temporais e sálvaos das inclemencias do mar.
A lenda non é só antiga. Nas últimas décadas alimentouse dos naufraxios da costa: o buque Castillo Moncada (1945), o pesqueiro Marifran (anos 50) ou o buque Carebeka VIII (1982) alimentaron a memoria dos mariñeiros da zona coa figura da Maruxaina.
Sexa como fose, o pobo decidiu levala á escena. Desde 1985, cada segundo sábado de agosto, San Cibrao representa a historia da Maruxaina, apresada e xulgada, coa súa propia xente, as súas propias velas e a súa propia música.
Como se vive a noite
A mañá. Chupinazo, pasarrúas e desfile popular —«Engaiolamos á Maruxaina», ao son do corno mariñeiro e as gaitas—; charangas polas rúas; xogos populares na praia do Torno e, nos días previos, viaxes en barco aos Farallóns desde o porto de San Cibrao.
A Pre-Maruxaina (venres pola tarde). Chupinazo na Praza Nardo Martínez, concentración de Maruxain@s, degustación popular de empanadas e bolos preñados, os Cantos de Taberna polos locais da vila e o nomeamento do Maruxain@ de Honra, a cargo da Asociación Amigos da Maruxaina.
A procesión. Coas luces do pobo apagadas, a comitiva baixa con velas e farois ata a praia do Torno. Os mariñeiros e as mariñeiras visten como as xentes do mar de tempos antigos: eles co pantalón e a camisa remangados, elas con saias longas.
O desembarco (sobre as 23:00). Os mariñeiros saen ao mar en busca da Maruxaina, facendo soar cornos e bucinas para non escoitar o canto da serea. Volven á praia do Torno coa figura da Maruxaina no medio de fogos artificiais.
O Gran Xuízo Popular. Empeza na praia, coa Maruxaina acabada de desembarcar, e segue na praza do pobo. O fiscal acusa, a defensa responde e a veciñanza fai de xurado. A Maruxaina sempre é absolta, e a sentenza manda celebrar unha gran festa que continúa ata o amencer.
O peche. A queimada popular na Praza dos Campos e a verbena coa música do pobo pechan a noite.
O Gran Xuízo Popular
É o acto central da festa. É unha representación teatral, e o pobo tómaa en serio.
- O fiscal fai a acusación.
- A defensa responde.
- O pobo fai de xurado, e o seu veredicto é sempre o mesmo.
- O xuíz le a sentenza e, se a Maruxaina é inocente, manda continuar a festa.
O xuízo empeza na praia do Torno, en canto os mariñeiros deixan a Maruxaina na beira, e segue na praza, onde se le a sentenza. Segundo a tradición, nunca foi condenada.
O programa do Concello de Cervo sitúa o Xuízo Popular xusto antes da marcha á praza, onde continúa a celebración.
Ficha da festa
- Nome: A Maruxaina · Festa da Maruxaina de San Cibrao
- Onde: San Cibrao, concello de Cervo, A Mariña Lucense, Lugo
- Cando: Segundo sábado de agosto
- Entrada: Gratuíta
- Recoñecemento: Festa de Interese Turístico de Galicia (declarada en 2003)
- Primeira edición: 1985
- Organiza: Concello de Cervo, coa colaboración das asociacións locais
- Punto de encontro: Praia do Torno e a praza do pobo (Praza dos Campos)